Bijbel - Johannes

“In het Evangelie van Johannes zegt Jezus zevenmaal "Ik ben" gevolgd door een beeldspraak. Wie of wat is Jezus, volgens Johannes?”

De eerste stap in het begrijpen van wie of wat Jezus is, is realiseren dat Johannes Jezus in ieder geval (het is mogelijk dat Jezus meer is) als een Platoonse essentie zag. Net als bij Plato is er in het evangelie van Johannes een duidelijke tweedeling tussen de fysieke en geestelijke wereld. Dit is bijvoorbeeld de enige manier waarop de beeldspraak "ik ben het brood dat uit de hemel is neergedaald" te begrijpen is (Johannes 6:41). Jezus is vanuit de hemel (de Platoonse ideeënwereld) naar de fysieke wereld neergedaald. 

Dat Johannes Platonist is blijkt ook uit het volgende: "Maar wie de waarheid doet, gaat naar het licht, opdat van zijn daden moge blijken dat zij in God zijn gedaan" (3:21). Er is een hoge waarheid, het licht, en de mens moet de weg naar boven vinden en het ware licht ontdekken. Dit is een sterke gelijkenis met Plato’s allegorie van de grot. Jezus wordt in het evangelie van Johannes ook beschreven als het licht van de wereld (8:12). Dit lijkt hetzelfde licht als waar Plato op duidt in zijn allegorie. Johannes is dus een Platonist en een manier om Jezus te duiden is hem te vergelijken met het ware licht buiten Plato's grot. 

Op dezelfde manier brengen Johannes' zeven beeldspraken over Jezus de lezer dichter bij wie of wat Jezus is als Platoonse essentie waar de mens al dan niet aan kan participeren. Door middel van Johannes' beeldspraak krijgt de lezer een beeld van de essentie van Jezus. Hij is onder andere de essentie van het ware, juiste, eerlijke en liefdevolle pad (14:6).

Echter, waarom wordt door Johannes de essentie van Jezus telkens met beeldspraak geduid? De enige verklaring is dat Jezus in zijn essentie niet volledig te beschrijven is. Het is niet voor niets dat Johannes zevenmaal een andere beeldspraak gebruikt om Jezus te duiden. Het evangelie van Johannes is een verhaal over de persoon Jezus, met uitgebreide dialoog door Jezus, beeldspraken over wie of wat Jezus is en metafysische uitspraken die Jezus over zichzelf maakt. Dit alles is een poging van Johannes om een zo goed mogelijk multidimensionaal beeld van de essentie van Jezus te schetsen. Meer kan een mens niet doen in het beschrijven van een Platoonse essentie.

De laatste zin van Johannes bevestigt dit: "Er zijn nog vele andere dingen die Jezus gedaan heeft. Maar als ze een voor een beschreven werden, dan zou naar mijn mening zelfs de hele wereld te klein zijn voor de boeken die men dan zou moeten schrijven" (21:25). Dit inzicht van Johannes klopt, omdat de volledige Platoonse essentie van Jezus beschrijven zou inhouden een tijdloos en universeel idee te beschrijven. En dit kan niet binnen een gelimiteerde tijd of ruimte.

In conclusie is Jezus een platoonse essentie waar de mens aan kan participeren, of niet. Johannes geeft ons inzicht in wat de essentie van Jezus is, al kan men nooit volledig tot zijn essentie komen.