Filosofie - liefde voor wijsheid
De moderne geest is in crisis. De meeste mensen hebben door dat er iets niet klopt. We zijn de verbinding met onszelf verloren. Wie of wat zijn we in werkelijkheid? Wat is een mens- en wereldbeeld dat ons ankert in de realiteit? Wat is het goede leven? Wat is de zin en het doel van dit leven? Dit zijn de centrale vragen van onze cultuur geweest—tot 50 jaar geleden. Toen zijn we, vrijwel in het gehele Westen, gestopt deze vragen te stellen, en we zijn gestopt deze vragen door te geven aan de volgende generaties.
Mijn generatie (1996) is in dit moderne materialistische, hedonistische, goddeloze, vrijheid en gelijkheids denkende tijdperk opgegroeid. Er is geen hogere betekenis, doe waar je zin in hebt en waar je blij van wordt, iets goddelijks bestaat niet, en het belangrijkste is dat we allemaal vrij en gelijk zijn. Een steeds radicalere vrijheid om te doen waar we zin in hebben, wat onze hedonistische verlangens begeren, en een steeds radicalere gelijkheid in iedereen hetzelfde is én zou moeten zijn. Kansgelijkheid, en misschien zelfs uitkomstgelijkheid. Dit gaat gepaard met het idee dat onze voorouders veelal slecht waren, immoreel, bijgelovig, hierarchies en ouderwets. Het goede dat ze gedaan hebben hebben ze over de ruggen van anderen gedaan. Denk het colonialisme. Dit alles is iets waar we zo hard mogelijk voorbij moeten groeien, op naar nog meer vrijheid en de gelijkheid, naar de democratische utopie die uiteindelijk op ons staat te wachten.
Toen deze (post) moderne filosofie mij geleerd werd op de universiteit heb ik (God zij dank) de klassieke filosofie ontdekt. Na het bestuderen van een klein stukje van de canon ben ik gaan inzien dat mijn en onze Westerse voorouders geen speciale kwade rol in de wereldgeschiedenis hebben gespeeld zoals mijn leraren en medestudent mij vertelden. In tegendeel. Onze voorouders hebben een speciale rol gespeeld in de zoektocht naar wat waar, goed en schoon is.
Hieronder staan de essays die ik geschreven heb na het lezen van de betreffende boeken. Ik nodig iedereen van harte uit mee te genieten van deze essay’s en om zo misschien tot hetzelfde besef te komen: de grote Westerse boeken zijn dé weg geweest naar betekenis. Dé weg naar hoop en liefde. Dé reis op weg naar het Hoogste. Naar hetgeen dat Goed is. Naar hetgeen dat Schoon is. Naar hetgeen dat Waar is. De liefde, de wijsheid, de rechtvaardigheid, de matigheid, het leven zoals het hoogste jou bedoelt heeft.
De eerste 10 essays gaan over de klassieken. De bijbel tot Cusanus gaan over de Christelijke canon. Van More tot Kuyper zijn de schrijvers die de tradities in de moderne tijd levend proberen te houden. Tot slot nog enkele essays met soortgelijke thema’s.
Ovidius’ Metamorphosen - genesis van de Logos
Plato, de Logos and Alcibiades
Plato, de Logos en de liefde in het Symposium
Aristoteles’ Ethics
Aristoteles’ Categorieën
Cicero’s Tusculanae Disputationes
Seneca, Brieven aan Lucillius
Epicurus - brieven
Plotinus’ Eerste Enneade
Boethius - de Troost van de Filosofie
Bijbel - Genesis
Evangelie van Johannes
Augustinus Soliloquien
Augustinus' On Christian Teaching
Pseudo-Dionysius
De ommekeer Bernard van Clairvaux
Abelard’s Ethics
Thomas van Aquino Summa Theologica
Thomas van Aquino Over de wet
Bonaventure - de mystieke traditie
Cusanus over de wetende onwetendheid
Sir Thomas More - Utopia
Calvijn, Onderwijzing in de Christelijke Godsdienst
Pascal, Gedachten
Treatise van Cudworth
Montesquieu - Over de Geest van de Wetten
Winckelmann’s schone ideal van de Grieken
Groen van Prinsterer, Ongeloof en Revolutie
Kuyper's Soevereiniteit in Eigen Kring
The Sovereign Individual in Western Liberal Democracies
Why Shklar’s liberalism of fear is a useful contemporary theory