Ovidius’ Metamorphosen

‘Wat zou de reden kunnen zijn dat een cursus over de klassieke filosofie begint met het lezen van Ovidius’ Metamorphosen?’

Historisch gezien is het menselijke zelfbewustzijn ontstaan uit de mythologie (ook wel mythos of religie). Vóór de tijd van de klassieke Grieken was het menselijk bewustzijn dan ook universeel en volledig geworteld in de mythologie. 

Een fundamentele verandering in het menselijk bewustzijn vond plaats in de menselijke geschiedenis op het moment dat het concept van de logos ontstond. De logos omvat onder andere de realisatie dat zowel de kosmos als de mens een inherente rede bezit, een logica. Daarmee is de kosmos rationeel begrijpbaar en bezit de mens een redelijke faculteit die de logica van de kosmos kan ontdekken én begrijpen. 

Dit idee van de logos markeerde een revolutionaire breuk met de geschiedenis waarin mythos centraal stond in het menselijk bewustzijn. Toen mythos universeel was, werd het menselijke bewustzijn geleid door de droom van mythologie. De mens is dan een "speelpop" van de emotionele en vaak immorele goden uit de mythologie. Zodra de logos een centrale rol gaat spelen in het menselijk bewustzijn, wordt het redeneervermogen leidend. Het redeneervermogen, samen met het besef dat de kosmos begrijpbaar is, leidde tot de opkomst van de Westerse cultuur en al haar uitzonderlijkheid. Daarmee begon ook de klassieke filosofie in de menselijke geschiedenis met de overgang van 'mythos' naar 'logos' in het menselijke bewustzijn.