Augustine - On Christian Teaching
Is het makkelijk om de Bijbel goed te lezen? Wat moet de lezer weten/kunnen/bezitten?
Augustinus lijkt te stellen dat voor degenen die werkelijk aan de wijsheid participeren, het lezen van de Bijbel zowel eenvoudig als overbodig is, omdat deze persoon al aan de juiste liefde participeert: liefde voor God en zijn buurman omwille van God (Boek I, 23 & 86 ; Boek II, 23)
Hier schuilt echter het cruciale probleem: wie van ons participeert werkelijk aan deze liefde? Dit doen alleen de werkelijk wijzen: de mens die de Bijbel al werkelijk begrijpt. De niet-wijzen, wij allemaal, hebben tot wijsheid en participerende kennis van de liefde te komen en hebben daarom maar een optie: trachten Augustinus' zeven stappen naar de wijsheid te bewandelen (Boek II, 18-23).
Wat zou de eerste stap naar wijsheid kunnen zijn als we niet wijs zijn? Hier citeert Augustinus Psalm 111: "De vreze des Heren is het begin der wijsheid". Dit betekent volgens Augustinus dat ware vrees voor God boven alles de eerste stap naar wijsheid is (Boek II, 16 & Boek III, 1).
Maar ligt deze eerste stap binnen het bereik van de doorsnee mens? "De Heer vrezen" lijkt een actieve en serieuze houding van nederigheid te vereisen, het tegenovergestelde van de hoogmoed. Is het niet zeldzaam een modern mens te ontmoeten die God werkelijk vreest in actieve nederigheid? Als dit waar is, neemt de doorsnee mens, onwijs als we zijn, nooit deel aan Augustinus’ eerste stap naar wijsheid, simpelweg omdat deze eerste stap in werkelijkheid al ongelofelijk moeilijk te bereiken is.
Augustinus' tweede stap kan samengevat worden als het volgzaam worden van het Woord van de Bijbel door heiligheid en het geloof dat de Bijbel waarheid biedt. Deze mentale houding lijkt ook niet voor de doorsnee moderne mens weggelegd. Sterker nog, we lijken hier een aangeleerde weerstand tegen te hebben.
Als beide stappen gemeesterd zijn, volgt pas stap drie: het beheersen van de kennis van de Bijbel. Juist kennisnemen van de Bijbel is noodzakelijk voor wie wijsheid wil verwerven. Vooral deze stap, uitbundig beschreven in ‘On Christian Teaching’, is een immense taak. Het vereist volgens Augustinus onder andere integriteit van doel, een goed karakter en voortdurend bidden voor begrip (Boek I, 22). De moderne mens lijkt bij alle drie doorgaans weer in het duister te tasten. Daarna is volgens Augustinus diepgaande kennis nodig van onder andere talen, symbolen, getallen, filosofie, logica, geschiedenis, instituties, muziek, vertalingen, ambiguïteiten en beeldspraak voordat kennis van alle passages uit de zesenzestig boeken van de Bijbel volledig eigen gemaakt kunnen worden. Een taak die vanzelfsprekend voor bijna geen enkele mens is weggelegd.
Aan Augustinus’ volgende drie stappen naar de wijsheid zal ook alleen een enkeling werkelijk participeren omdat deze stappen ook een levenslange commitment van onze volledige hart, geest en ziel lijken te vereisen.
De Bijbel goed lezen is volgens Augustinus dus eenvoudig en overbodig voor de mens die werkelijke wijsheid bezit. Tegelijk, vrijwel onmogelijk én hoogst belangrijk voor ons allemaal: de niet wijze mens. Deze mens heeft de zeven stappen naar de wijsheid te doorlopen: een monumentale taak waaraan zelfs de meest wijze mens aan één leven niet genoeg lijkt te hebben.
