Bossuet - Politics drawn from the very words of holy scripture

'Het moderne politieke denken is gebaseerd op de gedachte van een contract. Hoe zit dat bij Bossuet?’

Bossuet is diep doordrongen van de religieuze strijd in zijn Europa. Katholieken en protestanten vervolgen elkaar en slachten elkaar af. Nog belangrijker: God, waaruit de politieke macht op hiërarchische, geordende en absolute wijze altijd voortkwam, wordt langzaam maar zeker verzwolgen door het nieuwe relativistische moderne denken. Het moderne denken zoekt een nieuwe basis voor haar nu ongefundeerde moraliteit en politieke orde, en het sociaal geconstrueerde contract is haar enige redelijke uitweg.

Bossuet ziet de enorme problemen hiervan aankomen en probeert de goddelijke geordendheid van zijn samenleving te behouden en te conserveren. Naar welke diepe en geconserveerde waarheid kunnen we kijken om ons te helpen? De Bijbel natuurlijk! Bossuets Bijbelcitatenboek laat zien dat, bij een goede bestudering van de Bijbel, als we de antwoorden daadwerkelijk zoeken, onder andere de volgende politieke waarheden voor het oprapen liggen:

De mens is één onder God. We zijn broeders die elkaar moeten liefhebben en we zijn geschapen om samen te leven in een (burger)maatschappij. Liefde voor ons land en een gezamenlijke taal vormen het fundament voor deze menselijke verbinding. Een overheid is noodzakelijk om de gebonden mensen sterker te maken, om die binding tijdloos te maken en om de passies van de mensen te beteugelen. Hieruit volgen redelijke en algemene hiërarchische wetten die afstammen van de eerste absolute principes: er is een natuurwet van redelijkheid en gelijkheid, Gods wetten moeten gevolgd worden en behandel anderen zoals je zelf behandeld wilt worden. Hierin moeten we goede en geordende burgers zijn, die God en land boven onze eigen levens stellen.

Uit de waarheid van de Bijbel kunnen we ook opmaken dat persoonlijke, absolute en vaderlijke autoriteit natuurlijk is voor de mens. Hieruit volgt dat de meest robuuste, natuurlijke staatsvorm de erfelijke monarchie is.

Terugkijkend naar de Bijbel is dus een goddelijke politieke orde te destilleren. Het is een redelijk en hiërarchisch geordende erfelijke monarchie, waar de prins zijn persoonlijke, absolute en vaderlijke autoriteit ontvangt van God. Autoriteit is hier geen arbitraire ongefundeerde macht, zoals de moderne mens machtsposities tegenwoordig beschouwt, maar een heilige en zware aangewezen verantwoordelijkheid waar ieder modern mens eerst maar eens goed over moet nadenken voordat hij überhaupt wenst een dergelijke positie te bezitten.

Er is namelijk een absoluut en goddelijk idee van prins-zijn. Uit de Bijbel is ook dit idee te destilleren, en hieruit blijkt dat het belichamen van een goede prins ongelooflijk moeilijk is. Het is een door God gegeven absolute, heilige, vaderlijke, redelijke, verantwoordelijke, morele, geleerde, serieuze, zachte, harde, wijze en liefdevolle taak, waarin de prins gebonden is aan de wet, goed moet kunnen spreken, luisteren en delegeren, bang moet zijn voor God, God en de waarheid moet liefhebben, zichzelf en de wet moet kennen, en zijn persoonlijke leven volledig op moet geven. Deze prinselijke kwaliteiten, en daarmee de grootheid van God, vloeien dan hiërarchisch via de prins de gehele staat in. 

Het blijkt in werkelijkheid toch wel een erg schoon beeld van goddelijke en hiërarchische politieke autoriteit. Een beeld waar de moderne geest nauwelijks meer bij kan.